Lessen uit crises en mini-crises 2015

De grote toestroom van vluchtelingen bleek dé gebeurtenis van 2015 als het gaat om crises, maar er deden zich meer bijzondere gebeurtenissen voor. De gijzeling bij de NOS. De rellen in Den Haag na de aanhouding van Mitch H. Het kraandrama in Alphen aan den Rijn. In het boek ‘Lessen uit crises en mini-crises 2015’ van het lectoraat Crisisbeheersing van Instituut Fysieke Veiligheid komen deze – en andere bijzondere gebeurtenissen – aan de orde. Burgemeester Marieke Moorman van Bernheze nam het eerste exemplaar van het boek in ontvangst en deelde haar ervaring met maatschappelijke onrust rondom de vluchtelingenopvang.

Vluchtelingencrisis
Tijdens de plug-in kennissessie die rondom de publicatie van ‘Lessen uit crises en mini-crises 2015’ was georganiseerd, nam burgemeester Marieke Moorman van Bernheze het eerste exemplaar van de publicatie in ontvangst van lector Crisisbeheersing Menno van Duin. Tevens sprak zij over haar eigen casus: maatschappelijke onrust rond het raadsvoorstel om in Heesch vijfhonderd vluchtelingen op te vangen. Moorman: “Wereldproblemen ver weg liggen plotseling op het bordje van de lokale bestuurder. De maatschappelijke schok over een massale vluchtelingenstroom uit Syrië en een verdronken jongetje op een Turks strand, brengt Nederland in beroering, maar als het aankomt op concrete actie, blijkt een deel van de bevolking de vluchtelingen niet te willen. Met protesten, rellen en bedreiging van lokale bestuurders tot gevolg. Wat hebben we fout gedaan?, vroegen we ons af. Hoe kon het in een gemoedelijke Brabantse gemeente als Bernheze zo ontsporen?”

Aan het proces ligt het volgens Moorman niet, want de gemeente deed juist alles om de bevolking tijdig en zo goed mogelijk te informeren. “Een belangrijke les die wij trekken is dat de gemiddelde burger geen weet heeft van hoe het bestuurlijk besluitvormingsproces verloopt en dat een voornemen tot opvang niet hetzelfde is als een daadwerkelijke beslissing. Wellicht was het ook een ongelukkige samenloop van omstandigheden in de tijd. De geplande informatieavond vond plaats kort na de grote media-ophef over vermeende massa-aanrandingen door asielzoekers bij de jaarwisseling in Keulen. Misschien heeft dat nieuws de lokale stemming beïnvloed. Verder hebben we als gemeente ook een paar verkeerde keuzes gemaakt, onder andere over het informeren van de bevolking in verschillende fasen. Ook moeten we constateren dat we als kleine gemeente geen ervaring hadden met massale media-aandacht en dat we ons niet bewust waren van de enorme impact van het publieke debat op de social media. Daar vond de discussie plaats en werd de toon gezet, maar daar waren wij als gemeente zelf niet actief.”

Trend 2015: burgers escaleren publieke debatten én bieden hulp
Menno van Duin ziet in een aantal casussen van 2015 de trend dat burgers met felle protesten steeds vaker zorgen voor escalatie van publieke debatten; een overheersend kenmerk in de lokale crisissituaties rond vluchtelingenopvang. De lokale overheid krijgt een hoop ellende op zijn bord waarvan de bron elders ligt. “Aanvankelijk leek 2015 een rustig jaar te worden, maar als we de balans opmaken, hebben bestuurders en crisismanagers toch heel wat voor hun kiezen gehad. Veelal lokale ‘mini-crises’ die wel een groot leereffect hebben, omdat echt grote crises gelukkig maar weinig voorkomen.”

Tijdens de vluchtelingencrisis was er niet alleen soms buitensporig protest, er was ook een ongekend groot aantal initiatieven van vrijwilligers om de vluchtelingen welkom te heten en te ondersteunen in hun nieuwe omgeving. In alle gevallen speelden sociale media een grote rol. In Rotterdam-Schiebroek werden vanuit eenzelfde maatschappelijke betrokkenheid kleding en huisraad ingezameld voor bewoners die door een gasexplosie getroffen waren. Het zijn mooie voorbeelden van burgerhulp tijdens crisissituaties.

> Lees meer over de plug-in kennissessie in het sfeerverslag
> Meer informatie over ‘Lessen uit crises en mini-crises 2015’

Volgend bericht

Nationaal Crisisplan Hoogwater en Overstromingen

Vorig bericht

Kennisprogramma Bevolkingszorg IFV